Servië: het harde leven van een dakloze

BELGRADO – Slapen in een underpass en ‘s ochtends wakker door haastende mensen op weg naar het werk. Je hebt een stevige kater en moeite om je te bewegen door de snijdende koude wind. Je bent dakloos in een grote stad: Belgrado. Ik verbleef twee weken in Servië en maakte kennis met armoede. 

Het was laat. Ik wilde naar mijn hostel na een lange dag de toerist uitgehangen te hebben. Tijd voor een goed glas wijn samen met mijn Russische kamergenoten. Om bij het hostel te kunnen komen, moest ik een grote weg kruisen vanaf het centrum, ondergronds. Vanaf daar was het nog maar een paar honderd meter lopen tot ik eindelijk kon neerploffen op mijn veel te kleine bed. Halverwege de underpass werd mijn aandacht getrokken door twee smoezelige mensen zittend op een kleedje, gespreid op de betonnen vloer. Ze spraken mij niet aan, maar de setting waarin ze zich bevonden interesseerde mij, gek genoeg. Ik begroette de man en de vrouw en we raakten in gesprek.

Peter, zo stelde de man zich voor. Dat is Gaga, zei Peter over de vrouw naast hem. Ik was verbaasd over het perfecte Engels dat het koppel sprak. Voordat ik überhaupt nog naar mijn zakje met dinars kon reiken om ze te steunen, had ik al nieuwe vrienden gemaakt. Ik voelde mij ongemakkelijk, want ik had vragen in mijn hoofd die gesteld moesten worden. Waarom zijn jullie dakloos? Zijn jullie getrouwd? Wat was jullie beroep?

Na het één en ander over mijn verblijf in Servië verteld te hebben, wendde het gesprek zich naar de enige mogelijke richting. Een passende vraag werd gesteld: wat doen jullie op straat? Ik zag enige twijfel in het ongezonde gezicht van de man. Ik kreeg geen concreet antwoord, maar een kleine samenvatting van het tot stand komen van hun dakloze bestaan volgde al snel. Peter haalde iets uit zijn binnenzak. Het was zijn paspoort. Vlug bladerde hij door het boekje en liet een paar van zijn verzamelde stempels zien.

“Ik was een keer in Finland, een land waar ik mijn tijd graag doorbracht voordat ik op straat kwam te staan. Ik werd aangesproken door een man. Hij zag mij roken en vroeg om een sigaret. Hij wilde mij een paar euro geven, alleen maar voor een peuk. Dat gebeurt niet in Servië; als iemand om een sigaret vraagt, dan geeft je die gewoon”

Helsinki, Kopenhagen, Amsterdam en zo maar door. Inmiddels werd het duidelijk dat het stel niet altijd een slecht leven leidden. “Voordat ik dakloos werd, werkte ik in een lab. Ik was een chemicus.” zei Peter. Gaga, de vrouw, vulde hem aan: “Ik werkte als landmeetkundige in de bouw.” Mijn mond viel open en nog meer vragen kwamen in mijn hoofd op. “We waren succesvol en financieel onafhankelijk. Alcohol en drugs gingen een rol spelen en nu zitten we hier” zei Peter, terwijl Gaga een flinke slok sterke drank nam uit een plastic fles. Drugs doe ik niet meer, alleen nog maar Rakija. Als we dat niet drinken, zouden we helemaal niet kunnen bewegen, voegde hij nog toe. Ik had mijn twijfels over die laatste uitspraak. Ik vroeg mij af waarom ze Servië niet verlieten om een nieuwe toekomst te zoeken. Dat ging niet, Gaga had geen paspoort. Weg wilden ze wel, maar toegestaan was het niet. De kosten voor een nieuw paspoort bedroegen omgerekend veertig euro. Dat konden ze nooit opbrengen.

Ik wist wanneer ik moest stoppen met vragen. Toen ik erachter kwam dat de situatie waarin ze zich verkeerden vers was en dat ze nog maar twee maanden op straat stonden, voelde ik dat het tijd was om te gaan. Ik wenste Peter en Gaga sterkte en drukte enkele biljetten dinars in hun handen. Ik liep weg en riep nog één keer: no Rakija!

Type je zoekwoorden hierboven en druk op Enter om te zoeken. Druk ESC om te annuleren.