Te veel online controle: waarom negeer je mij?

Wat niet weet, wat niet deert. Het is sinds een paar maanden mijn – alles behalve originele – stopzin. Ja, ik lach erom, best vaak. De oubollige uitspraak draag ik namelijk voor wanneer ik inkomende oproepen en sms’jes met trots negeer, met daarbij het idee nooit op heterdaad betrapt te kunnen worden. De SMS kent (gelukkig) geen ‘laatst gezien’. 

We worden allemaal nieuwsgierig als iemand al een tijdje niet meer reageert op berichtjes. Uit bezorgdheid controleren we wanneer diegene het laatst online is geweest; gewoon even kijken of hij of zij nog leeft. Maar waarom worden we zo gek als we doorhebben dat de ontvanger na het versturen van je bericht gewoon regelmatig online is? Hoe kan het dat het niet reageren en achterlaten van blauwe vinkjes een nieuwe non-verbale taal heeft gecreëerd die we allemaal anders opvatten? Een taal dat bestaat uit haat en verraad? Reageert ‘ie niet? Oh, hij negeert je en wil niets meer van je.

Toen ik nog gebruik maakte van Facebook en WhatsApp, was ik regelmatig nieuwsgierig over iemands ‘last seen’ en zeker niet gegeneerd om die even te bekijken. Dit kan gecompliceerde situaties veroorzaken, vooral bij het aangaan van de confrontatie. ‘Waarom reageerde je niet?’ vroeg ik dan weleens. Inmiddels heb ik deze gewoonte volledig teruggedrongen. Vrienden maak je er echt niet mee.

De verleiding om te controleren op sociale media bij mensen is gigantisch en het fenomeen van het willen hebben van die controle online is vrij nieuw. De laatste keer dat men zoveel toezicht had op andermans communicatiediensten, was in de tijd van de DDR. Die mentaliteit is sinds enkele jaren geleden herboren dankzij Facebook en dergelijken. Tegenwoordig kan je precies iemands activiteit op sociale media monitoren en kom je gemakkelijk achter de volgende informatie:

  • Is een verstuurd bericht ontvangen?
  • Wanneer was de ontvanger voor het laatst actief op het platform?
  • Is je bericht reeds gelezen door de ontvanger?

Voordat ik erachter kwam dat de bovenstaande functies van de sociale media vrijwel nutteloos zijn en veel keerkanten bevatten, had ik al het één en ander met willekeurige mensen gepraat van ongeveer een decennia ouder. Ik merk dat de huidige dertigers die controle veel minder nodig hebben. In hun tijd was er geen bonje om het feit dat je een e-mail drie dagen later antwoordde. Voor mijn generatie is dat ongekend, want waarom zou je een bericht niet direct antwoorden als je wel die mogelijkheid hebt? Als iemand dat dan een keertje niet doet, dan is dat taboe en dus gedoe.

Zijn al die controlefuncties überhaupt wel gezond? Wij moeten helemaal niet willen weten of iemand je bericht al gelezen heeft of niet. Waarom zou je haar of hem niet gewoon even de tijd willen geven een doordacht antwoord terug te sturen? Mensen zoals je werkgever horen niet over die data te kunnen beschikken; het tast veel te diep in onze persoonlijke kring. Wie zit er dan fout? Ben jij dat (aangezien je zogenaamd iemand negeert) of is het de controlerende persoon? Geen van beiden.

Waar de oorzaak echt ligt, zijn de sociale media. Sociale media weten dat mensen het bevredigend vinden om te kunnen controleren. Daar is het hele verdienmodel op gebaseerd. Facebook verdient aan mensen die frequent hun tijdlijnen controleren. Is de laatst gezien-functie dan niet gewoon een lokkertje om mensen nog meer te kunnen voeden met controle en een reden te geven online te zijn? Jij hebt de touwtjes in handen. Denk je. Niemand zal ooit nog mij kunnen confronteren met de laats gezien-functie; die heb ik simpelweg niet. Mensen hebben begrip voor mijn Chinese nietskunner en snappen dat altijd snel reageren geen doen is. Als ik een keertje geen zin heb om te reageren of niet de mogelijkheid heb tot, dan zal ik dat ook niet doen. Mijn ‘laatst gezien’ zal mij nooit verraden.

Type je zoekwoorden hierboven en druk op Enter om te zoeken. Druk ESC om te annuleren.