Originaliteit geeft status, niet de prijs

Op een middag stapte ik een broodjeszaak binnen. Ik had mij verslapen, kreeg trek en voelde mij haastig en opgefokt na mijn trein gemist te hebben. Mijn stemming hield zich enigszins gedeisd na een paar happen uit een goedkope Turkse pizza genomen te hebben.

Niet veel later op een bankje, kwam een jongen van een jaar of zeventien naast mij zitten. Ik gaf hem een knik, hij begroette mij terug. Ik zie je wel kijken, dacht ik. Ondertussen was ik bezig met een sms waarvan de context niet veel verschilde met mijn andere dagelijkse sms’jes: ik kom wat later.

Opeens werd er tegen mij gepraat. Het was de jongen die mij begroette. “Is dat een telefoon?” zei hij, waarop ik bevestigend lachte. Hij was verbaasd en wilde weten waarom ik in godsnaam met een rekenmachine over straat liep. In een notendop vertelde ik mijn idee en de gedachten erachter. Glazig werd ik aangekeken. Om de stilte te doorbreken vroeg ik hem of hij zonder smartphone zou kunnen leven. Een korte twijfel die zich uiteindelijk tot een ‘nee’ wendde. Het was niets voor hem, verklaarde hij. Hij haakte af van het gesprek en stapte zijn trein in.

Wat gebeurde er tussen het moment van de harde, onvergeeflijke nee en de hoopvolle twijfel? Waar dacht hij aan? Ik heb mij van Velp tot Zwolle afgevraagd hoe serieus hij mijn vraag nam en of hij in eerste instantie niet gewoon nee zei om van mij af te zijn. Zou het? Was ik te hard door te zeggen dat je alleen je echte vrienden overhoudt zonder smartphone? Ik zou het wel snappen. Zijn antwoord was overigens: ja, maar al die halve vrienden bezorgen mij wel leuke avonden. Misschien schaamde hij zich wel. Misschien zou ik mij moeten schamen.

Hij is zeker niet de eerste vreemde die mij aanspreekt aan de hand van mijn vreemde telefoon, ter grootte van vijf gestapelde bankpassen. Wat vooral leuk is om te zien, is het gestaar. Vaak doe ik gewoon alsof ik het niet doorheb; ik snap dat mensen kijken als ik met lichtsnelheid een ambachtelijke sms uit mijn mouw schud op een rekenmachine. Wie heeft nou zo’n ding?

Wat was de laatste vraag die ik stelde? Geef antwoord op die vraag en probeer dan eens na te denken over de betekenis van een statussymbool . Waar proberen sommige mensen hun voldoening uit te halen? Uit erkenning. Hoe kan je die erkenning in sommige groepen krijgen? Het hebben van allerlei dure spulletjes, zoals de allernieuwste iPhone. Veel mensen willen of hebben zo’n ding en ik weet zeker – zonder dat daar aan toegegeven wordt – dat ook veel mensen een specifiek soort telefoon hebben om hun reputatie in de maatschappij proberen te verhogen. Maar hoeveel dient een telefoon nou nog als een statussymbool?

Na jaren heeft deze techniek inmiddels haar glans verloren. De hamvraag bij het hebben van een gadget dat je status geeft luidt als volgt: wie heeft nou zo’n ding? Iedereen. Je kan geen indruk meer maken op mensen met een supertelefoon omdat iedereen er al één heeft. Het is zo vanzelfsprekend dat tieners en bejaarden met hetzelfde materieel rondlopen. Vergelijk het met de Bitcoinkoers: als je in het begin in de cryptomunt geïnvesteerd zou hebben, dan had je winst gemaakt. Als je pas vele jaren later instapt, dan is het bijna niet te doen om nog goed te profiteren gezien het succes zo’n beetje aan zijn taks zit. Zo zit het ook met de smartphone. In het begin was het cool en effectief voor het krijgen van erkenning, nu allang niet meer.

We kunnen ons welzijn op financieel en sociaal gebied niet meer uitdrukken met het nieuwste mobieltje. Het verkrijgen van een dure telefoon voor een zogenaamd goedkope prijs wordt steeds makkelijker en ook het motto ‘niet omdat het moet, maar omdat het kan’ van Tele2 lijkt aan te slaan. De uitspraak klopt niet en de graslaag tussen het addertje en de grasmaaier lijkt nogal dun. En het werkt ook nog eens.

Wat is dan nog wel een manier om belangstelling en aandacht te krijgen door middel van een telefoon? Dat is een downgrade; door weer ‘normaal’ te gaan doen en af te stappen van het statuswapen, ook wel bezit genoemd. Mijn telefoon is 70x goedkoper dan jouw iPhone 10 en toch lijk ik meer indruk te maken op mensen en vragen te krijgen. Inmiddels ben je er ook achter dat de toegevoegde waarde van je iPhone ook niets meer waard is. En maak je nou niet zoveel zorgen over het hebben van het allernieuwste: je bent ook leuk zonder een iPhone.